Αρτηριακή υπέρταση (υπέρταση)

Αρτηριακή υπέρταση (Υψηλή αρτηριακή πίεση) είναι η πιο συχνή πάθηση του καρδιαγγειακού συστήματος. Ως υπέρταση ορίζεται η επίμονα αυξημένη αρτηριακή πίεση. Αύξηση της αρτηριακής πίεσης συμβαίνει όταν οι αρτηρίες και/ή οι μικρότεροι κλάδοι τους, τα αρτηρίδια, στενεύουν. Σε μερικούς ανθρώπους, τα αρτηρίδια συχνά στενεύουν, αρχικά λόγω σπασμών, και αργότερα ο αυλός τους παραμένει συνεχώς στενός λόγω της πάχυνσης του τοιχώματος. Για να μπορέσει η ροή του αίματος να ξεπεράσει αυτές τις συστολές, το έργο της καρδιάς αυξάνεται και περισσότερο αίμα ρίχνεται στο αγγειακό κρεβάτι. Τέτοιοι άνθρωποι συνήθως αναπτύσσουν υψηλή αρτηριακή πίεση.

Στη χώρα μας, περίπου το 40% του ενήλικου πληθυσμού πάσχει από υπέρταση. Ταυτόχρονα, περίπου το 37% των ανδρών και το 58% των γυναικών γνωρίζουν την παρουσία της νόσου, αλλά μόνο το 22 και το 46% από αυτούς, αντίστοιχα, λαμβάνουν θεραπεία. Μόνο το 5,7% των ανδρών και το 17,5% των γυναικών παρακολουθούν σωστά την αρτηριακή τους πίεση.

Η αρτηριακή υπέρταση είναι μια χρόνια νόσος που σχετίζεται με επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα αποδεκτά όρια (συστολική πίεση πάνω από 139 mm Hg και/ή διαστολική πίεση πάνω από 89 mm Hg).

Σε περίπου έναν στους δέκα υπερτασικούς ασθενείς, η υψηλή αρτηριακή πίεση προκαλείται από βλάβη σε ένα όργανο. Σε αυτές τις περιπτώσεις γίνεται λόγος για δευτεροπαθή ή συμπτωματική υπέρταση. Περίπου το 90% των ασθενών πάσχουν από πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή υπέρταση. Το σημείο εκκίνησης για την υψηλή αρτηριακή πίεση είναι τουλάχιστον μια τιμή 139/89 mmHg που καθορίζεται από τον γιατρό τρεις φορές. Τέχνη. και περισσότερο σε άτομα που δεν λαμβάνουν φάρμακα για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Αρτηριακή πίεση

Υπάρχουν δύο δείκτες αρτηριακής πίεσης:

• συστολική αρτηριακή πίεση (SBP) – αντανακλά την πίεση στις αρτηρίες που εμφανίζεται όταν η καρδιά συστέλλεται και απελευθερώνει αίμα στο αρτηριακό τμήμα του αγγειακού συστήματος.
• Διαστολική αρτηριακή πίεση (DBP) – αντανακλά την πίεση στις αρτηρίες τη στιγμή που η καρδιά χαλαρώνει και γεμίζει πριν από την επόμενη σύσπαση. 

Συμπτώματα αρτηριακής υπέρτασης

Η κλινική, δηλαδή οι εκδηλώσεις υπέρτασης δεν έχουν συγκεκριμένα συμπτώματα. Οι ασθενείς μπορεί να αγνοούν την ασθένειά τους για πολλά χρόνια, να μην έχουν παράπονα και υψηλή ζωτική δραστηριότητα, αν και μερικές φορές μπορεί να υπάρχουν κρίσεις «ζαλάδας», έντονη αδυναμία και ζάλη. Αλλά ακόμα και τότε, όλοι πιστεύουν ότι οφείλεται σε υπερκόπωση. Αν και αυτή τη στιγμή πρέπει να σκεφτείτε και να μετρήσετε την αρτηριακή πίεση.         

Τα συμπτώματα της υψηλής αρτηριακής πίεσης εμφανίζονται όταν επηρεάζονται τα λεγόμενα όργανα-στόχοι. Αυτά είναι τα όργανα που είναι πιο ευαίσθητα στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Ο ασθενής εμφανίζει ζάλη, πονοκεφάλους, θόρυβο στο κεφάλι, μειωμένη μνήμη και απόδοση, γεγονός που υποδηλώνει αρχικές αλλαγές στην εγκεφαλική ροή αίματος. Ακολουθεί διπλή όραση, κηλίδες που αναβοσβήνουν, αδυναμία, μούδιασμα στα άκρα και δυσκολία στην ομιλία. Ωστόσο, στα αρχικά στάδια υπάρχουν σποραδικές αλλαγές στην κυκλοφορία του αίματος. Ένα προχωρημένο στάδιο της αρτηριακής υπέρτασης μπορεί να επιπλέκεται από εγκεφαλικό έμφραγμα ή εγκεφαλική αιμορραγία. Το πιο πρώιμο και πιο σταθερό σημάδι της επίμονης αυξημένης αρτηριακής πίεσης είναι η διεύρυνση ή η υπερτροφία της αριστερής κοιλίας με αύξηση της μάζας της λόγω πάχυνσης των καρδιακών κυττάρων, των καρδιομυοκυττάρων.

Αρχικά, το πάχος του τοιχώματος της αριστερής κοιλίας αυξάνεται και στη συνέχεια αυτή η κοιλία διαστέλλεται. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο γεγονός ότι η υπερτροφία της αριστερής κοιλίας είναι ένα δυσμενές προγνωστικό σημάδι. Μια σειρά από επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι η εμφάνιση υπερτροφίας της αριστερής κοιλίας αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αιφνίδιου θανάτου, στεφανιαίας νόσου, καρδιακής ανεπάρκειας και κοιλιακών αρρυθμιών. Η προοδευτική δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας οδηγεί στην εμφάνιση συμπτωμάτων όπως: δύσπνοια κατά την άσκηση, παροξυσμική νυχτερινή δύσπνοια (καρδιακό άσθμα), πνευμονικό οίδημα (συχνά σε περιόδους κρίσης), χρόνια (συμφορητική) καρδιακή ανεπάρκεια. Σε αυτό το πλαίσιο, οι καρδιακές προσβολές και η κοιλιακή μαρμαρυγή εμφανίζονται πιο συχνά.
Εάν υπάρχουν μεγάλες μορφολογικές αλλαγές στην αορτή (αθηροσκλήρωση), αυτή διαστέλλεται και μπορεί να συμβεί ανατομή και ρήξη. Η βλάβη των νεφρών εκδηλώνεται με την παρουσία πρωτεΐνης στα ούρα, τη μικροαιματουρία και την κυλινδρουρία. Ωστόσο, η νεφρική ανεπάρκεια λόγω υψηλής αρτηριακής πίεσης σπάνια εμφανίζεται εκτός εάν υπάρχει κακοήθης πορεία. Η βλάβη των ματιών μπορεί να εκδηλωθεί με θολή όραση, μειωμένη ευαισθησία στο φως και ανάπτυξη τύφλωσης. Είναι λοιπόν σαφές ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση πρέπει να αντιμετωπίζεται πιο προσεκτικά.

Παράγοντες κινδύνου για αρτηριακή υπέρταση

Οι αμετάβλητοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Κληρονομικότητα – Τα άτομα με συγγενείς που πάσχουν από υπέρταση είναι πιο επιρρεπή στην ανάπτυξη αυτής της παθολογίας.
• Αρσενικό φύλο – έχει βρεθεί ότι η συχνότητα της αρτηριακής υπέρτασης είναι σημαντικά υψηλότερη στους άνδρες από ότι στις γυναίκες. Ωστόσο, το γεγονός είναι ότι οι γυναικείες ορμόνες του φύλου, τα οιστρογόνα, εμποδίζουν την ανάπτυξη υψηλής αρτηριακής πίεσης. Δυστυχώς, αυτή η προστασία είναι μόνο βραχύβια. Ξεκινά η κλιμακτήριος, τελειώνει η σωτήρια δράση των οιστρογόνων και οι γυναίκες γίνονται ισάξιες με τους άνδρες ως προς τη νοσηρότητα και πολλές φορές τις προσπερνούν.

Οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Αυξημένο σωματικό βάρος – Τα άτομα που είναι υπέρβαρα έχουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν αρτηριακή υπέρταση.
• Ένας καθιστικός τρόπος ζωής - διαφορετικά η έλλειψη άσκησης, ο καθιστικός τρόπος ζωής και η χαμηλή σωματική δραστηριότητα οδηγούν σε παχυσαρκία, η οποία με τη σειρά της συμβάλλει στην ανάπτυξη υψηλής αρτηριακής πίεσης.
• Κατανάλωση αλκοόλ – Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ συμβάλλει στην αρτηριακή υπέρταση. 
• Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλατιού στη διατροφή – μια δίαιτα πλούσια σε αλάτι συμβάλλει στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Εδώ τίθεται το ερώτημα: Πόσο αλάτι μπορείτε να καταναλώνετε την ημέρα; Η απάντηση είναι σύντομη: 4,5 γραμμάρια ή ένα επίπεδο κουταλάκι του γλυκού.
• Μια μη ισορροπημένη διατροφή με περίσσεια αθηρογόνων λιπιδίων και υπερβολικών θερμίδων οδηγεί σε παχυσαρκία και συμβάλλει στην εξέλιξη του διαβήτη τύπου ΙΙ. Αθηρογόνα, δηλαδή h. Με την αληθινή έννοια της λέξης, τα λιπίδια που προκαλούν αρτηριοσκλήρυνση βρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες σε όλα τα ζωικά λίπη, το κρέας, ιδιαίτερα το χοιρινό και το αρνί.
• Το κάπνισμα είναι ένας άλλος μεταβλητός και επικίνδυνος παράγοντας στην ανάπτυξη της αρτηριακής υπέρτασης και των επιπλοκών της. Το γεγονός είναι ότι οι ουσίες του καπνού, συμπεριλαμβανομένης της νικοτίνης, προκαλούν έναν συνεχή σπασμό των αρτηριών, ο οποίος, όταν ενοποιηθεί, οδηγεί σε ακαμψία των αρτηριών, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση της πίεσης στα αγγεία.
• Το άγχος οδηγεί στην ενεργοποίηση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο δρα ως ένας στιγμιαίος ενεργοποιητής όλων των συστημάτων του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του καρδιαγγειακού συστήματος. Επιπλέον, οι ορμόνες που μειώνουν την αρτηριακή πίεση, δηλαδή αυτές που προκαλούν αρτηριακό σπασμό, απελευθερώνονται στο αίμα. Όπως το κάπνισμα, όλα αυτά οδηγούν σε σκλήρυνση των αρτηριών και αρτηριακή υπέρταση.
• Σοβαρές διαταραχές ύπνου όπως σύνδρομο υπνικής άπνοιας ή ροχαλητό. Το ροχαλητό είναι πραγματικά η μάστιγα σχεδόν όλων των ανδρών και πολλών γυναικών. Γιατί είναι επικίνδυνο το ροχαλητό; Το γεγονός είναι ότι υπάρχει αύξηση της πίεσης στο στήθος και στην κοιλιακή κοιλότητα. Όλα αυτά αντανακλώνται στα αιμοφόρα αγγεία και οδηγούν στον σπασμό τους. Αναπτύσσεται αρτηριακή υπέρταση.

Αιτίες αρτηριακής υπέρτασης

Η αιτία της νόσου παραμένει άγνωστη στο 90-95% των ασθενών - είναι βασική (δηλαδή πρωτοπαθής) αρτηριακή υπέρταση. Στο 5-10% των περιπτώσεων, η αυξημένη αρτηριακή πίεση έχει μια αποδεδειγμένη αιτία - πρόκειται για συμπτωματική (ή δευτεροπαθή) υπέρταση.

Αιτίες συμπτωματικής (δευτεροπαθούς) αρτηριακής υπέρτασης:

• Η πρωτοπαθής νεφρική βλάβη (σπειραματονεφρίτιδα) είναι η πιο κοινή αιτία δευτεροπαθούς αρτηριακής υπέρτασης.
• μονόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη στένωση (στένωση) των νεφρικών αρτηριών.
• Αορτή της αορτής (συγγενής στένωση) της αορτής.
• φαιοχρωμοκύτωμα (όγκος των επινεφριδίων που παράγει αδρεναλίνη και νορεπινεφρίνη).
• υπεραλδοστερονισμός (όγκος των επινεφριδίων που παράγει αλδοστερόνη).
• θυρεοτοξίκωση (αυξημένη λειτουργία του θυρεοειδούς).
• Κατανάλωση αιθανόλης (οινόπνευμα κρασιού) άνω των 60 ml την ημέρα.
• Φάρμακα: ορμονικά φάρμακα (συμπεριλαμβανομένων των από του στόματος αντισυλληπτικών), αντικαταθλιπτικά και άλλα.

Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακές επιπλοκές στην αρτηριακή υπέρταση

Βασικό:

• άνδρες άνω των 55 ετών·
• γυναίκες άνω των 65 ετών·
• Ολικό επίπεδο χοληστερόλης αίματος > 6,5 mmol/L, αυξημένο επίπεδο χοληστερόλης λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (> 4,0 mmol/L) και χαμηλό επίπεδο χοληστερόλης λιποπρωτεϊνών υψηλής πυκνότητας.
• Familienanamnese früher Herz-Kreislauf-Erkrankungen (Frauen <65 Jahre, Männer <55 Jahre);
• κοιλιακή παχυσαρκία (περίμετρος μέσης ≥102 cm στους άνδρες ή ≥88 cm στις γυναίκες).
• Επίπεδο C-αντιδρώσας πρωτεΐνης αίματος ≥1 mg/dL;
• Σακχαρώδης διαβήτης (σάκχαρο νηστείας > 7 mmol/l).

Επιπλέον:

• μειωμένη ανοχή στη γλυκόζη.
• χαμηλή σωματική δραστηριότητα?
• αυξημένα επίπεδα ινωδογόνου.

Σημείωση. Η ακρίβεια του προσδιορισμού του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου εξαρτάται άμεσα από το πόσο ολοκληρωμένη ήταν η κλινική και οργανική εξέταση του ασθενούς.

Επιπλοκές της αρτηριακής υπέρτασης

Οι πιο σημαντικές επιπλοκές της αρτηριακής υπέρτασης περιλαμβάνουν:

• υπερτασικές κρίσεις?
• εγκεφαλοαγγειακά ατυχήματα (αιμορραγικό ή ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο).
• έμφραγμα του μυοκαρδίου?
• Νεφροσκλήρωση (κυρίως συρρικνωμένος νεφρός).
• συγκοπή;
• Διατομή ανευρύσματος αορτής.

Μελέτες για την αρτηριακή υπέρταση

Όλοι οι ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση πρέπει να υποβληθούν στις ακόλουθες μελέτες:

• γενική ανάλυση αίματος και ούρων.
• Επίπεδα κρεατινίνης στο αίμα (για να αποκλειστεί η νεφρική βλάβη).
• Επίπεδα καλίου στο αίμα όταν δεν λαμβάνονται διουρητικά (μια απότομη πτώση των επιπέδων καλίου είναι ύποπτη για την παρουσία όγκου των επινεφριδίων ή στένωσης νεφρικής αρτηρίας).
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα (σημεία υπερτροφίας της αριστερής κοιλίας – ένδειξη μακράς πορείας αρτηριακής υπέρτασης).
• Προσδιορισμός των επιπέδων σακχάρου στο αίμα (νηστεία);
• περιεκτικότητα ορού σε ολική χοληστερόλη, λιποπρωτεΐνη υψηλής και χαμηλής πυκνότητας χοληστερόλη, τριγλυκερίδια, ουρικό οξύ.
• Ηχοκαρδιογραφία (προσδιορισμός του βαθμού υπερτροφίας του μυοκαρδίου της αριστερής κοιλίας και της κατάστασης της καρδιακής συσταλτικότητας)
• Εξέταση βυθού.

Άλλες προτεινόμενες μελέτες:

• ακτινογραφία θώρακος?
• Υπερηχογράφημα νεφρών και επινεφριδίων.
• Υπερηχογράφημα της βραχιοκεφαλικής αρτηρίας και των νεφρικών αρτηριών.
• C-αντιδρώσα πρωτεΐνη ορού;
• Ανάλυση ούρων για την παρουσία βακτηρίων (βακτηριουρία), ποσοτικός προσδιορισμός πρωτεΐνης στα ούρα (πρωτεϊνουρία).
• Προσδιορισμός της μικρολευκωματίνης στα ούρα (απαιτείται παρουσία σακχαρώδους διαβήτη).

Σε βάθος μελέτη:

• Εκτίμηση της λειτουργικής κατάστασης της εγκεφαλικής κυκλοφορίας, του μυοκαρδίου, των νεφρών.
• Εξέταση των συγκεντρώσεων στο αίμα της αλδοστερόνης, των κορτικοστεροειδών και της δραστηριότητας της ρενίνης. 
• Προσδιορισμός των κατεχολαμινών και των μεταβολιτών τους στα καθημερινά ούρα. 
• κοιλιακή αορτογραφία? 
• Αξονική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία επινεφριδίων και εγκεφάλου.

Θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης 

Ο κύριος στόχος της θεραπείας των ασθενών με αρτηριακή υπέρταση είναι να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος καρδιαγγειακών επιπλοκών και επακόλουθου θανάτου. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω μακροχρόνιας δια βίου θεραπείας με στόχο:

• Μείωση της αρτηριακής πίεσης σε φυσιολογικές τιμές (κάτω από 140/90 mm Hg). Εάν η αρτηριακή υπέρταση σχετίζεται με σακχαρώδη διαβήτη ή νεφρική βλάβη, συνιστάται η μείωση της αρτηριακής πίεσης < 130/80 mmHg. (αλλά όχι μικρότερο από 110/70 mm Hg).
• «Προστασία» των οργάνων-στόχων (εγκέφαλος, καρδιά, νεφροί) και πρόληψη περαιτέρω βλάβης.
• ενεργή επίδραση σε δυσμενείς παράγοντες κινδύνου (παχυσαρκία, υπερλιπιδαιμία, διαταραχές του μεταβολισμού των υδατανθράκων, υπερβολική πρόσληψη αλατιού, σωματική αδράνεια), που συμβάλλουν στην εξέλιξη της αρτηριακής υπέρτασης και στην ανάπτυξη των επιπλοκών της.

Μη φαρμακευτική θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης

• κόψτε το κάπνισμα?
• Κανονικοποίηση του σωματικού βάρους (δείκτης μάζας σώματος < 25 kg/m2).
• Reduzierung des Konsums alkoholischer Getränke <30 g Alkohol pro Tag bei Männern und 20 g/Tag bei Frauen;
• Αύξηση της φυσικής δραστηριότητας – τακτική σωματική δραστηριότητα για 30-40 λεπτά. τουλάχιστον 4 φορές την εβδομάδα.
• μείωση της κατανάλωσης επιτραπέζιου αλατιού στα 5 g/ημέρα.
• Αλλαγή στη διατροφή με αύξηση της κατανάλωσης φυτικών τροφών, μείωση της κατανάλωσης φυτικών λιπαρών, αύξηση της περιεκτικότητας σε κάλιο και ασβέστιο στα λαχανικά, τα φρούτα, τα δημητριακά και το μαγνήσιο στα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Βασικές αρχές της φαρμακευτικής θεραπείας για την αρτηριακή υπέρταση:

Η φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να ξεκινά με ελάχιστες δόσεις όλων των αντιυπερτασικών φαρμάκων (λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές αντενδείξεις) και να αυξάνεται σταδιακά η δόση μέχρι να επιτευχθεί καλό θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Η επιλογή του φαρμάκου πρέπει να είναι αιτιολογημένη. Το αντιυπερτασικό φάρμακο πρέπει να έχει σταθερή δράση καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας και να είναι καλά ανεκτό από τον ασθενή.
Για να επιτύχετε ένα αποτέλεσμα 24 ωρών από μία μόνο δόση, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείτε φάρμακα μακράς δράσης. Η χρήση τέτοιων φαρμάκων εξασφαλίζει ένα ηπιότερο αποτέλεσμα μείωσης της αρτηριακής πίεσης ενώ ταυτόχρονα παρέχει πιο εντατική προστασία των οργάνων-στόχων.

Εάν η μονοθεραπεία (θεραπεία με ένα φάρμακο) είναι αναποτελεσματική, συνιστάται η χρήση βέλτιστων συνδυασμών φαρμάκων για να επιτευχθεί μέγιστο αντιυπερτασικό αποτέλεσμα και ελάχιστες παρενέργειες.

Για τη διατήρηση της βέλτιστης αρτηριακής πίεσης και την πρόληψη των επιπλοκών της αρτηριακής υπέρτασης, η φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να λαμβάνεται μακροπρόθεσμα (σχεδόν δια βίου).

Επιλογή των απαραίτητων φαρμάκων:

Επί του παρόντος, συνιστώνται επτά κατηγορίες φαρμάκων για τη θεραπεία της αρτηριακής υπέρτασης:

• διουρητικά?
• Β αποκλειστές;
• ανταγωνιστές ασβεστίου?
• αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης.
• αναστολείς των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης;
• Αγωνιστές υποδοχέα ιμιδαζολίνης
• Α-αναστολείς.

Ενδείξεις για νοσηλεία Οι ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση είναι:

• Η αβεβαιότητα της διάγνωσης και η ανάγκη για ειδικές, συχνά επεμβατικές ερευνητικές μεθόδους για την αποσαφήνιση της μορφής της αρτηριακής υπέρτασης.
• Δυσκολίες στην επιλογή φαρμακευτικής θεραπείας – συχνές υπερτασικές κρίσεις, ανθεκτική αρτηριακή υπέρταση.

Ενδείξεις για επείγουσα νοσηλεία:

• Υπερτασική κρίση που δεν σταματά στο προκλινικό στάδιο.
• Υπερτασική κρίση με σοβαρές εκδηλώσεις υπερτασικής εγκεφαλοπάθειας (ναυτία, έμετος, σύγχυση).
• Επιπλοκές της υπέρτασης που απαιτούν εντατική φροντίδα και συνεχή ιατρική παρακολούθηση: εγκεφαλικό εγκεφαλικό επεισόδιο, υπαραχνοειδής αιμορραγία, οξεία διαταραχή της όρασης, πνευμονικό οίδημα κ.λπ.